Do roku 1999 system edukacji w Polsce bazował jeszcze na starej maturze. Absolwenci udawali się wtedy do szkół wyższych ze świadectwem, które stanowiło kryterium oceny ucznia. Dochodziły do tego oczywiście egzaminy na uczelni wyższej. Nowa matura ma na celu zastąpienie egzaminów na uczelnie wyższe. Uczniowie mogą zdawać egzamin na poziomie podstawowym lub rozszerzonym, a wyniki matury są akceptowane przez prestiżowe uczelnie. Zaliczenie egzaminu maturalnego gwarantuje uzyskanie 30% punktów z części podstawowych wszystkich przedmiotów obowiązkowych. Co do obowiązkowych egzaminów ustnych liczba punktów powinna przekraczać 30% do zaliczenia.

Uczeń z maturą może wybrać dowolną drogę dalszej edukacji. Jeśli nie chce podejmować nauki na uczelni wyższej, może podjąć ją w szkołach policealnych o profilu zawodowym. Absolwent może wybrać między takimi uczelniami wyższymi jak politechnika, uniwersytet oraz akademia. W szkole wyższej student ma możliwość uzyskania stopnia naukowego. Trzyletnie studia podstawowe zakończone pracą licencjacką oraz dodatkowe dwa zakończone pracą magisterską. Tytuł naukowy doktora nadaje się osobie, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera, lekarza lub inny równorzędny. Osoba taka powinna zdać egzaminy doktorskie o obronić rozprawę doktorską.

Od kilku lat system oświaty notuje spadek liczby uczniów powiązany ze zmniejszaniem się populacji dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. Dotyczy to prawie wszystkich rodzajów szkół. W roku szkolnym 2007/2008 liczba szkół podstawowych wynosiła 14,3 tys. i w stosunku do roku poprzedniego wykazała spadek o 1,2%. Liczba dzieci w tym okresie to 2,4 mln uczniów, podczas gdy w gimnazjach kształciło się wtedy 1,5 mln młodzieży. W tym samym roku szkolnym 20% młodzieży udało się do zasadniczych szkół zawodowych, 32% uczniów wybrało technika, 43% udało się do liceów, a tylko 5% wybrało licea profilowane. W obecnym okresie wyposażenie szkół poprawia się o dodatkowy lub nowy sprzęt komputerowy, dzięki któremu uczniowie mogą poznawać komputer i Internet i jego nie tylko rozrywkowe zastosowanie.

Jeśli chodzi o kwalifikacje polskich nauczycieli, to w roku szkolnym 2007/2008 ponad 37% z nich stanowili nauczyciele dyplomowani, około 39% posiadało stopień nauczyciela mianowanego, 17% stanowili nauczyciele kontaktowi, a 5,5% stażyści. W Polsce od połowy lat osiemdziesiątych obserwowany jest niż demograficzny. Obecny przyrost naturalny w naszym kraju wynosi -0,03%, a oznacza to, że więcej uczniów będzie szkoły opuszczać, niż rozpoczynać naukę. To również może być przyczyną zmniejszania liczby godzin dydaktycznych, a co za tym idzie zmniejszaniem liczby nauczycieli. To znów prosi się o nowelizację ustawy o systemie oświaty.

Uczeń w murach szkoły może spotykać się z nierównym traktowaniem, problemami z komunikacją lub niesprawiedliwością. Stres towarzyszący uczniowi znany jest nam wszystkim. Klasówki, sprawdziany, zebrania i inne czynniki stresogenne mogą być powodem złego samopoczucia ucznia.

Najlepszym sposobem na stres jest chodzenie do szkoły przygotowanym z bieżącego materiału. Jednakże może dochodzić do sytuacji odczuwania stresu z powodu niewłaściwej oceny nauczyciela. Jednakże krytykowanie nauczyciela nie powinno mieć miejsca w obecności ucznia.

Właściwa komunikacja między uczniem a rodzicem daje możliwość poznawania lęków ucznia i rozmowy o nich. Często jest tak, że nikt nie wie, że dziecko ma jakieś problemy. W normalnych warunkach stres motywuje do lepszego działania, pozwala nam uczyć się na błędach i podejmować decyzje. Nadmiar stresu powoduje wyniszczenie organizmu, dlatego też obowiązkiem rodziców i wychowawców jest uczenie ich postępowania w sytuacji stresogennej.

Dobrym rozwiązaniem dla młodych ludzi jest wychowanie fizyczne, różne programy sportowe oraz zabawy na świeżym powietrzu. Przed egzaminem bowiem bardzo ważny jest właściwy wypoczynek i świeże myślenie, które aktywuje pamięć i pozwala skupić się na problemie we właściwym stopniu.

Polskiemu systemowi oświaty zarzuca się ciągłe zmiany, które praktycznie do niczego nie prowadzą. Dzieci w coraz młodszym wieku musza przyswajać zupełnie niepraktyczne, szczegółowe informacje, jakby to od nich zależała jakość edukacji. Strategia rozwoju edukacji zakłada ilościowy i jakościowy rozwój szkolnictwa wyższego i nauki.

System edukacji nauczycielskiej powinien charakteryzować się przygotowaniem nauczyciela do wszystkich funkcji, być elastyczny, otwarty i innowacyjny, o szerokim profilu kształcenia. Nauczyciel powinien oddziaływać na świadomość uczniów i efektywnie ich kształcić tak, by uczniowie posiedli właściwe rozumienie świata. Głównymi problemami akademickimi jest to, że wykładowcy nie liczą się z oczekiwaniami studentów, nie prowadzą dyskusji, jak również nie próbują wpływać na rozwój zainteresowań studentów. Wydaje się jednak, że zamiast upraszczania, zachodzi tendencja do jeszcze większego utrudnienia i zagmatwania procesu nauczania w Polsce. Jeszcze więcej szkół po drodze, egzaminów, nauczycieli do przekwalifikowania i zmian w programie nauczania.

Dodatkowym problemem jest też stres, który wiąże się z wyścigiem szczurów, gonitwą za wyższym miejscem na liście przyjętych na wyższą uczelnię oraz zaspokojeniem ambicji rodziców.

Liczba studentów na uczelniach w Polsce systematycznie rośnie. W roku 2000/2001 było ich w zaokrągleniu 1585, natomiast w roku 2007/2008 było to 1937 studentów. W stosunku do lat poprzednich, w ubiegłym roku szkolnym zaobserwowano spadek liczby uczniów w prawie wszystkich typach szkół. Szkoły publiczne w Polsce powinny zapewniać tak dla uczniów jak i studentów nauczanie bezpłatne.

Podstawy prawne systemu edukacyjnego w Polsce określają wymagania placówek oświatowych. Odnosi się to do kwalifikacji nauczyciela, sposobu rekrutacji uczniów i programu nauczania. Obowiązek szkolny jest regulowany ustawą o systemie oświaty określający naukę obowiązkową do 18 roku życia. Obowiązek ten wszedł w życie z rokiem szkolnym 1999/2000.

Obecnie, szkoła podstawowa ma charakter 6 letni. Następnie uczniowie idą do gimnazjum, gdzie przez 3 lata kontynuują edukację w celu rozpoznania swoich zdolności i zainteresowań, które pomogą im wybrać odpowiednią drogę. Nauka w gimnazjum kończy się egzaminem z zakresu przedmiotów humanistycznych i matematyczno-przyrodniczych. Uczniowie mogą wybrać liceum o profilu zawodowym bądź technikum. Ci, którzy nie rozpoczną nauki w szkołach wyższych, mogą udać się do szkół policealnych, w których nauka kończy się egzaminem zawodowym. Absolwenci uzyskują wtedy tytuł zawodowy oraz dyplom.